- (dywiz) kiedy piszę biało-czerwony (np. sztandar). Jeśli białoczerwony jest pisany bez dywizu, to oznacza zmieszanie kolorów, czyli tyle co jednolicie jasnoczerwony.

– (półpauza) na przykład we wtrąceniach lub gdy chcę podkreślić, że zdanie wynika z poprzedniego: „Miała jakieś trzy metry średnicy – z ulicy nie wydawała się taka duża”.

— (pauza) tylko w dialogach, do oddzielenia tekstu dialogu od narracyjnego.

Szczerze mówiąc, używanie obu rodzajów pauzy to mój pomysł i standard w Powergraphie. Puryści językowi uznają to za błąd, gdyż formalnie powinno się w całym tekście stosować konsekwentnie albo pauzę, albo półpauzę. Purystom językowym mówię to samo, co w przypadku innych kwestii spornych, np. pisania nazw samochodów wielką literą. A mówię im… Zresztą nieważne, co im mówię; ważne, że mam rację.

Standard pauzy i półpauzy wymyśliłem po tym, gdy kilka razy w książce napotkałem skomplikowane zdanie zawierające w sobie wtrącenia, dialogi i tekst narracyjny. Nie było oczywiste, co jest czym. Stosowanie różnych myślników jest więc udoskonaleniem normy. Oto przykładowe zdanie ze Świata Zero 2:

— Nie szliśmy tędy ostatnio — mruknął i spojrzał w stronę, w którą prowadziły ślady – między ułożone dziesięć metrów dalej na wysokich stertach materace.

Gdyby wszystkie trzy myślniki były takie same, nie byłoby sposobu, żeby stwierdzić, czy zdanie „między ułożone…” jest dialogiem czy tekstem narracyjnym. W przypadku większości języków, włącznie z angielskim, dialogi są oznaczane cudzysłowem i tam ów problem nie istnieje. Pojawiają się za to inne, ale to nie nasz kłopot. A przy okazji, polski cudzysłów wygląda „tak” a nie “tak”.

Stosowane przeze mnie (co nie znaczy powszechnie) spacje przy myślnikach w zdaniach dialogowych w składzie DTP (czyli programie do składu książek) wyglądają następująco:

— (tabulator) Pocieszę was (spacja) — (spacja) powiedział Felix. (spacja) — (spacja) Pod łóżko nikt nie wszedł.

Przed pierwszym myślnikiem nie ma ani tabulatora, ani spacji. Niczego tam nie ma. Wcięcie akapitowe reguluje się tą małą strzałką u góry rulera (linijki) nad okienkiem tekstowym (oczywiście po zaznaczeniu całego tekstu, którego zmiana ma dotyczyć).

Niestosowanie się do tych zasad nie przekreśla szans na publikację, może jednak w pewnym stopniu wpłynąć na ocenę tekstu w wydawnictwie (tak jak siorbanie kawy podczas rozmowy kwalifikacyjnej w korpo). Na pewno dokłada to pracy redaktorowi i składaczowi. W praktyce najważniejsze jest rozróżnienie myślników dialogowych (półpauz) od zwykłych (pauz) – ponieważ redaktor również może nie odgadnąć, co autor miał na myśli – oraz prawidłowe używanie spacji. Wstawienie tabulatora za pierwszym myślnikiem dialogowym można zostawić składaczowi (ja zostawiam), gdyż da się to łatwo zrobić automatycznie. Tabulator ten się przydaje, by odstęp między myślnikiem a początkiem pierwszego wyrazu był zawsze taki sam, niezależnie od rozstrzelenia reszty wiersza. W przeciwnym razie skład książki po prostu źle wygląda i źle się czyta. Oczywiście można to osiągnąć w inny sposób, ale to już temat do osobnej dyskusji na temat składu.

Edytory tekstu zwykle same potrafią zamieniać cudzysłowy angielskie na polskie oraz mają więcej przydatnych narzędzi do prostej automatyzacji. Do opcji autokorekty (w menu Narzędzia) w Wordzie do tabelki „zmieniaj tekst podczas pisania” można dodać polecenie zamiany „-” na „—”. W ten sposób każdy wpisany myślnik zamieni się w pauzę dialogową. Ponieważ w przeciętnym tekście literackim 99% myślników to myślniki dialogowe, dobrze jeśli będzie się to działo automatycznie. A jeśli pojawi się potrzeba wstawienia półpauzy, wystarczy wpisać „-”, który oczywiście zamieni się na „—”, ale po wciśnięciu CTRL + Z powróci do postaci „-”.Brzmi to może nieco dziwnie, ale po chwili zastanowienia daje się ogarnąć. Rolą redakcji pozostaje zamiana odpowiednich dywizów na pauzy. Ja to robię nieco inaczej, ale nie będę Wam mącił w głowach.

Kolejna sprawa to znaki przestankowe i wielkie litery. Wtrącenie narracyjne zastępuje przecinek. Weźmy zdanie:

Jeśli to jeszcze raz powtórzysz, to uwierzę, że chcesz tu zostać.

I zamieńmy je na zdanie dialogowe:

— Jeśli to jeszcze raz powtórzysz — powiedział Net — to uwierzę, że chcesz tu zostać.

Jak widać, przecinek zniknął. Oczywiście wtrącenie narracyjne możemy umieścić na końcu, jeśli tylko całość będzie dobrze brzmiała:

— Jeśli to jeszcze raz powtórzysz, to uwierzę, że chcesz tu zostać — powiedział Net.

Kropka przeszła na koniec, gdyż „powiedział Net” jest częścią zdania złożonego. Teraz przeróbmy to zdanie na dwa osobne o tym samym znaczeniu:

Powtórz to jeszcze raz. Wtedy uwierzę, że chcesz tu zostać.

I znów zamieńmy je na zdanie dialogowe:

— Powtórz to jeszcze raz — powiedział Net. — Wtedy uwierzę, że chcesz tu zostać.

Wtrącenie „powiedział Net” jest pisane małą literą, gdyż tutaj też jest to część zdania złożonego, podobnie jak w następującym przypadku:

— Powtórz to jeszcze raz! — krzyknął zdenerwowany Net. — Wtedy uwierzę, że chcesz tu zostać.

Inaczej będzie w następującym przypadku:

— Powtórz to jeszcze raz. — Zdenerwowany Net wstał i wyjrzał przez okno. — Wtedy uwierzę, że chcesz tu zostać.

A dzieje się tak dlatego, że „Zdenerwowany Net wstał i wyjrzał przez okno.” jest osobnym zdaniem. Natomiast w poniższym przypadku jest jeszcze inaczej:

— Powtórz to jeszcze raz. — Zdenerwowany Net wstał, wyjrzał przez okno i dodał — wtedy uwierzę, że chcesz tu zostać.

Zdanie złożone to „Zdenerwowany Net wstał, wyjrzał przez okno i dodał — wtedy uwierzę, że chcesz tu zostać”. Zapis będzie jeszcze inny jeżeli wywalimy z początku „Powtórz to jeszcze raz”:

Zdenerwowany Net wstał, wyjrzał przez okno i powiedział:
— Powtórz to jeszcze raz. Wtedy uwierzę, że chcesz tu zostać.

Skomplikowane, co? Kwestia ćwiczeń. Na szczęście zawsze jest redaktor i korekta. W przeciwnym razie większości książek nie dałoby się czytać. Jednak nikt nie zastąpi samego autora w poprawnym komponowaniu zdań. Na przykład wtrącenie narratora dobrze jest umieszczać w miejscu, gdzie występuje naturalna pauza w czytaniu. Czyli:

— Powtórz to jeszcze raz — powiedział Net. — Wtedy uwierzę, że chcesz tu zostać.

A nie:

— Powtórz to jeszcze raz. Wtedy uwierzę — powiedział Net — że chcesz tu zostać.

Bo coś tu zgrzyta, prawda?

Oprócz dialogów są jeszcze myśli. Tu nie ma jasno sprecyzowanego standardu. Dawno temu zapisałbym myśl w sposób następujący:

„Taka podróż potrwa dłużej” – pomyślała Nika.

Dziś raczej tak:

Taka podróż potrwa dłużej, pomyślała Nika.

W przypadku narratora pierwszoosobowego (czyli opowiadam ja) zapis jest o tyle łatwiejszy, że cały tekst narracyjny zwykle jest relacją z procesów myślowych narratora. Jeśli mamy do czynienia z narratorem trzecioosobowym i wszechwiedzącym (czyli opowiada on, a właściwie to On) zwykle narrator zna myśli postaci, które są oddzielone od głównej linii opowieści. Jednak w obu przypadkach myśl nie musi być ubrana w słowa i najczęściej tak właśnie to wygląda. Wówczas można napisać tak:

Nika pomyślała, że taka podróż potrwa dłużej.

Ten sposób podaje ogólny proces myślowy, który najpewniej odbył się bez ubierania myśli w konkretne zdania w głowie bohaterki.

Zdarza mi się również używać nawiasów i średników, choć one wielu ludziom przeszkadzają w tekście literackim. Nawiasy przydają się do niektórych rodzajów wtrąceń, a średnik (;) jako coś pośredniego miedzy przecinkiem a kropką, co pozwala uczytelnić bardziej skomplikowane zdania.

Na koniec uwaga praktyczna. Dowolny znak, którego brakuje na klawiaturze, można wstawić z tablicy znaków – znajduje się ona w systemowych akcesoriach, ale jeszcze prościej jest to zrobić z klawiatury. Wystarczy nacisnąć lewy ALT i wpisać kod znaku na klawiaturze numerycznej (to ten „kalkulator” po prawej). Jeśli klawiatura jest kompaktowa, czyli bez „kalkulatora”, jak to ma miejsce w mniejszych laptopach, należy najpierw włączyć NumLock i wpisać kod znaku, używając klawiszy, na których naniesiono mniejsze cyferki. Zwykle są to okolice środka klawiatury. Czasem zamiast samego ALT + kod trzeba nacisnąć ALT + FN + kod. Czasem może się to przydać. Poniżej tabelka niektórych kodów:

– - ALT + 0150
— - ALT + 0151
„ - ALT + 0132
” - ALT + 0148

Pisanie w ten sposób dłuższego tekstu byłoby upiorne, ale może się przydać do poprawek. Ja cudzysłów wpisałem sobie do pliku tekstowego

„”

by go stamtąd kopiować, gdy muszę go użyć np. w komentarzach na własnym blogu, gdzie nie ma przecież autokorekty.

If you think of boycotting ukrainian part of Euro 2012, immediately leave this site!

Якщо ви серйозно ставитеся до бойкоту української частини Євро-2012, негайно покинути цей сайт!

Zły po całości. Czekałem na Iron Sky od dawna i teraz czuję się poważnie rozczarowany. To nieludzkie, aż tak skopać tak doskonały pomysł! OK, powiem, na czym polega pomysł. Hitlerowcy w 1945 roku nie poddali się, tylko odlecieli na Księżyc i założyli bazę po jego ciemnej stronie. Udało im się doskonale. Nie dość, że stworzyli sprawnie funkcjonujące państwo, to jeszcze zdołali zbudować flotę wojenną, której zadaniem ma być podbicie Ziemi i zaprowadzenie na niej porządku. Jakiego porządku, można się domyśleć. Piękny pomysł na politycznie niepoprawną komedię. Cóż, tylko pomysł był piękny. Realizacja poległa jak Wehrmacht pod Moskwą.

Zaczęło się od złego scenariusza, a potem poszło dalej. Wyobraźcie sobie następującą scenę: dwójka nazistów w pełnym rynsztunku pojawia się w roku 2018 w czarnej dzielnicy NY i napotyka lokalny gang. Piękna sprawa i można by z tego zrobić slapstickową sekwencję, która przejdzie do historii kina. A jak to wygląda w Iron Sky? Naziści wsiadają do samochodu i odjeżdżają. Nie mogłem uwierzyć. To jakby kupić bilet do lunaparku tylko po to, by pospacerować alejkami.

Koleś grający nowego księżycowego fuhrera właściwie nie ma czego grać. Jego postać jest niespójna, nielogiczna, niekonsekwentna. W efekcie więc obserwujemy raz za razem, jak fuhrer Adler po prostu stoi i przez dziesięć sekund stroi miny do kamery, zanim montażysta litościwie ciachnie ujęcie. Kolesiówa grająca narzeczoną fuhrera dramatycznie próbuje ratować swoją papierową postać przed oddaniem na makulaturę. Nie udaje się jej.

Kretynka, prezydentka USA, wysyła inną kretynkę, swoją specjalistkę od PR, na misję obrony Ziemi przed nazistami z Księżyca. Daje jej pod komendę najnowocześniejszy super-hiper uzbrojony statek kosmiczny. Aż się prosi o wyzyskanie kretynki z guzikiem nuklearnym w zasięgu ręki. A jak przebiega wyzyskanie kretynki? Nijak nie przebiega. Ani to śmieszne, ani to smutne. Nawet parodia przemówienia Hitlera z filmu Upadek jest mniej śmieszna od oryginału, który przecież śmieszny nie był wcale. Znalazło się tu jeszcze kilka nawiązań do klasyków (np. Dr Strangelove), ale pasują jak rodzynki do barszczu. Jedna z końcowych scen w zrujnowanej szkole, do której do pokiereszowanych dzieci przychodzi pokiereszowana nauczycielka, mogłaby być śmieszna, prześmiewcza, groteskowa, straszna, smutna, przygnębiająca, wstrząsająca, wzruszająca… no jakakolwiek mogłaby być! A jest zwyczajnie nijaka. Jak cały film.

Był w tym potencjał na zrobienie kolejnego głupkowatego filmu w stylu Marsjanie Atakują, ale nawet ten potencjał został zmarnowany. Mamy zły scenariusz, złe dialogi, złe kadry, zły montaż… Gdyby nie ostatnia minuta filmu, uznałbym, że wyrzuciłem pieniądze. Dobre są jedynie efekty specjalne. Aha, no i muzyka ujdzie.

Opowieści o smokach, gnomach i elfach jest już dużo. I choć wcale nie uważam, żeby LoTR, HP, czy GoT były złymi powieściami, to ja podobnych nie napiszę. Jestem autorem science-fiction z powołania i kiedy czytam o smoku, to zaczynam się zastanawiać, na jakiej zasadzie zionie ogniem, i jak tak małe skrzydła mogą unieść tak wielkie cielsko. Mogę podać wzory na nośność skrzydeł, jeśli ktoś chce. F***g unromantic, prawda?

W którymś komentarzu pod wcześniejszymi wpisami padło pytanie, jak Felix mógł się domyśleć, że atom nie może zmienić swoich rozmiarów. Chodziło, o ile dobrze odgaduję intencje pytającego, o sytuację z Pałacu Snów, kiedy to Felix jako jedyny zauważył, że człowiek nie może zostać pomniejszony i nadal żyć, bo atomy w jego ciele się nie zmniejszą. Cóż, Felix jest ścisłowcem i podobnie jak ja, nie lubi, jak coś mu się nie zgadza. Pamiętacie film Innerspace albo Kochanie, pomniejszyłem dzieciaki? Gryzłem paznokcie, jak to oglądałem. Gdyby człowieka pomniejszyć do rozmiarów mrówki, natychmiast by umarł. Wystarczy zobaczyć, jak zachowuje się woda w skali mrówki. Gdyby człowiek… OK, OK, rozumiem. Właśnie tego jest we FNiN za dużo. Tak?

Gdyby nie Kasia, redaktor serii, już dawno posłałbym Felixa, Neta i Nikę do stacji orbitalnej, albo i dalej, śladami Iona Tichego. Oczywiście natychmiast połowa czytelników by się na mnie obraziła.

Wkrótce skończę Świat Zero 2, co oznacza, że przejdę do fazy koncepcyjnej kolejnej powieści, urlopów bowiem nie uznaję. Mam wiele pomysłów, z czego dwa lub trzy są moimi faworytami. Jednak postanowiłem się na chwilę zatrzymać i zapytać Was, co właściwie chcielibyście przeczytać. Nie chodzi mi o konkretne pomysły na historię, fabułę, czy zwroty akcji, bo tych mam aż nadto. Pytam o ogólne sugestie, co chcielibyście przeczytać w kolejnym tomie? Czego jest za dużo, czego za mało? Których bohaterów bardziej lubicie? Wiecej gnomów, mniej profesorów? Święty Mikołaj czy Golem Golem? Spiderman czy Latarnik? Kogo dodać? Kogo odjąć? Kto ma wpaść pod tramwaj i dlaczego z MP3 na uszach? Żartuję. Z tym tramwajem żartuję, reszta jest na poważnie.

Nie będę udawał, że znam starą szkołę restauratorstwa – w końcu najmniej stresujące są dla mnie wizyty w Burger Kingu, gdzie czynność społeczna w postaci składania zamówienia i płacenia zamyka się w trzydziestu sekundach. Podobnie jak wspomnienie smaku Woopera po otarciu ust. Ale nie o tym miało być. Miało być o prawdziwym jedzeniu.

Staram się unikać noszenia marynarek, o garniturach nie wspominając, a co więcej, dorabiam do tego teorię, jak do butów z krokodylej skóry w kontekście wolności jednostki i takich tam. A jednak w tej restauracji w mojej kapturnej bluzie na suwak poczułem się trochę jak w kaloszach na ślubie premiera z wicepremierem. No niestety, na wyprawy innomiastowe nie zabieram eleganckich ubrań, więc nawet nie miałem szansy przyzwoicie się okutać. Pomysł wyprawy do restauracji Gesslera pojawił się bowiem zupełnie niespodziewanie, kiedy moja marynarka była oddzielona ode mnie trzystoma kilometrami remontowanego asfaltu. Ale miało być o jedzeniu.

Wszyscy znajomi powtarzali, że czuli się u Gesslera, jak w filmie Zaklęte rewiry, no to i ja to powtórzę, bo to trafne określenie. Zwykle w knajpie jest jeden kelner, który obsługuje rewir, czyli kilka stolików. Czasem jest osobny spec od win, czasem od deserów. U Gesslera mamy nie tylko różnych kelnerów w różnych uniformach, ale nawet całe klasy kelnerów, coś jak z klasami okrętów liniowych w Royal Navy. Przy czym wszyscy oni zdają się być połączeni telepatycznym Wi-Fi, bo jeśli coś napomkniesz jednemu, po kilku sekundach wszyscy inni o tym wiedzą. Poważnie.

Nie mam żołądka jak Maciej Nowak, więc jak wsunę dwa dania, to się zwyczajnie czuję jak przeładowany TIR. Jestem z musu zwolennikiem metody przez niektórych uznawanej za barbarzyństwo, a przez niektórych za dowód smakostwa. Mowa o podjadaniu, czyli o wzajemnym próbowaniu potraw. Oczywiście nie dotyczy to zup, a ściślej – podjadanie zup to wyższy stopień poufałości. Tak czy inaczej, uczestniczyć muszą w tym osoby, którym to nie przeszkadza. Jeśli więc wybieramy się do knajpy w osiem osób, to średnio cztery-pięć zgodzi się uczestniczyć w podjadaniu. To znakomicie poszerza doznania, a wraz z nimi horyzonty.

Wybrałem dwa dania z pełną świadomością tego, że to odchoruję. Na pierwszy ogień poszła kaszanka. Kaszanka jak kaszanka, tu trudno coś skopać, mając przyzwoity surowiec. Prawdę mówiąc wolę kaszankę, którą sam przygotuję, ale ja jej sobie nie podam srebrnymi szczypcami z żeliwnej patelni gorącej tak, że aż nity trzeszczą. W skrócie – kaszanka była OK.

Korzystając z opcji podjadania, wgryzłem się w tatar. Był to najgorszy wizualnie, ale najsmaczniejszy tatar, jaki jadłem w życiu. Nie przepadam za surowym mięsem, nie ma dla mnie smaku. Smak dodają mu te wszystkie śmieci, które lądują obok, czyli głównie żółtko jajka i cebulka. Jeśli o mnie chodzi, to najchętniej bym to wymieszał, uformował kotlet i wysmażył z tego hamburgera. No ale marzenia na bok, a gesslerowski tatar na celownik. Zamawiasz tatar, a na drewnianym wózku przyjeżdża kawał polędwicy, a wózek pcha kucharz (lub lepiej kucharka) z wielkim nożem, niemal tasakiem, w dłoni. I przez kilka minut ciacha przy tobie w charakterze naocznego świadka to mięcho, aż powstanie nanosieczka, a potem wmieszowuje te wszystkie dobroci, które (IMHO) dopiero nadają mu smak i łychą wali ci tę papę na talerz. I nie ma przy tym żadnej sztuczki z maszynką do mielenia mięsa, o nie! Wygląda to jak lody bekonowe, ale smak… Powiedzieć, że jest wyrąbisty, to jak nazwać katedrę Notre Dame kapliczką. I pomyśleć, że ja kiedyś na poważnie wierzyłem, że człowiek nie umie trawić surowego mięsa.

Drugim daniem, które wybrałem (a raczej polecono mi), była maczanka krakowska. I to jest absolutny debeściak, który każdy powinien spróbować. Już zakupiłem schab, by ową maczankę samodzielnie wykonać, więc oczekujcie przepisu na mojej stronie. Jest to schab gotowany z cebulą i podawany w sosie własnym na bułce. Brzmi banalnie, ale smak maczanki chodził za mną jeszcze przez tydzień. I to w tym dobrym tego określenia znaczeniu. Gadżeciarze mają swoje hasło must have, smakosze powinni mieć więc must eat. I maczanka krakowska u Gesslera jest takim właśnie must eat.

Gęsi pipek był ostatnim z dań, które podjadałem, i mam tu mieszane uczucia. Ja nie lubię podrobów, to żarcie dla psów, ale ten gęsi pipek był… cóż, był naprawdę dobry. Jestem skłonny uwolnić kaczy pipek od inwektywy podrobowej. Bo w końcu, żołądki, jakież to podroby? Tak czy inaczej, było to pyszne.

Zwykle w knajpie sytuacja wygląda następująco: albo wszystko jest dobre, albo wszystko jest złe. Stany pośrednie to rzadkość. To, czy jest smacznie, czy nie, zależy od szefa kuchni i od ogólnych standardów panujących w owej kuchni. Jeśli od progu knajpy wali po sensorach przegrzanym olejem i przyprawą do zup Maggi, to już wiem, że lepiej odwrócić się na pięcie, zanim kelnerzy wezmą mnie na litość. Takie knajpy nie powinny istnieć. Restaurację Gesslera w Krakowie polecam za to z całego serca. Nie znaczy to, że należy się tam stołować codziennie, bo mam pełną świadomość, że w kaszance i maczance z toną smażonej cebuli wchłonąłem tyle kalorii ile wynosi tygodniowa norma dla operatora koparki ręcznej w chilijskim kamieniołomie karnym. Ale raz na jakiś czas przecież można się popaść w klimatach galicyjsko-żydowskich. No nie ma na świecie lepszej kuchni od galicyjskiej.

Wspomnieć należy jeszcze o wystroju wnętrza. Spotkałem się w kilku miejscach z osobliwymi opiniami na ten temat, z których to opinii biła głęboka niewiedza. Otóż to coś na ścianach tej restauracji to nie jest klej pozostały po oderwaniu tapet w kwiatki; się to nazywa przecierka i jest zabiegiem celowym, a chodzi w tym zabiegu o nadanie pomieszczeniu wyglądu starszego niż jest w rzeczywistości. Wiem, bo sam trzasnąłem przecierkę na ścianach w mojej kuchni. Szmatką i szczotką trzasnąłem. Przecierka jest jak malarstwo iluzoryczne; ma budować klimat. Z tego samego powodu w restauracji nie ma głośników nadających przeboje RMF-u; za to obok szatni maestro popyla standardy na klawiaturze fortepianu. Czyli wykwint i popas idą synchronicznie. Najważniejsze jest jednak to, że trzeba się spieszyć, bo ceny tam wciąż (kwiecień 2012) nie są wcale wygórowane. Oczywiście jest drożej niż w barze mlecznym, ale nie drożej niż w innych restauracjach, serwujących smażone podeszwy i gotowane cholewki.

Spieszmy się kochać dobre knajpy, tak szybko drożeją.