Artykuł znajduje się również w weekendowym wydaniu papierowym.

Fantasy & Science Fiction to jedno z najstarszych i najbardziej utytułowanych amerykańskich czasopism literackich poświęconych fantastyce. W USA istnieje nieprzerwanie od 1949 roku i słynie z wysokiego poziomu literackiego i publicystycznego. To na łamach F&SF pojawiły się utwory, które z czasem stały się klasykami gatunku, jak choćby Kantyk dla Leibowitza Waltera M. Millera Jr., czy Mroczna Wieża Stephena Kinga.

Polska edycja pisma − podobnie jak „Newsweek” czy „Playboy” − to projekt licencyjny oparty zarówno na materiale z wydań amerykańskich, jak i tekstach znanych polskich pisarzy i publicystów, jak choćby Anna Brzezińska, Rafał Kosik, Łukasz Orbitowski. Każdy numer kwartalnika to około 200 stron przede wszystkim świetnej prozy a także obszerne recenzje książek, wywiady ze znanymi pisarzami i felietony, które piszą dla nas znani twórcy zarówno polscy, jak i zagraniczni.

Misja pisma to promowanie najciekawszej literatury fantastycznej zarówno z zagranicy, jak i z Polski. Wspieranie rozwoju czytelnictwa, współtworzenie i animowanie społeczności czytelników fantastyki. Pod patronatem pisma będą odbywają się comiesięczne spotkania literackie w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski pod wspólnym tytułem „Transgresje Fantastyki: nowe mapy wyobraźni”, w których brać będą udział zarówno członkowie redakcji, jak i zaproszeni goście − pisarze polscy i zagraniczni, znani krytycy i teoretycy gatunku.

Filmów nie kręci się już na światłoczułych kliszach. Proces jest cyfrowy od samego początku, dzięki czemu od razu widać, że coś nie wyszło. Jeszcze parę lat temu twórcy reklam mieli duże problemy z ostrym i zimnym obrazem, jaki rejestrowały ówczesne kamery. Nie pomagały filtry komputerowe, nie pomagało sztuczne dodawanie szumów. Najlepszym rozwiązaniem okazało się przegranie gotowej reklamy na zwykłą kliszę filmową i ponowne przegranie jej na nośnik elektroniczny. W ten sposób uzyskiwano odpowiednią barwę światła, miękkość i naturalność nagrania, do jakiej przyzwyczaiło nas kino. Ten problem, przypominający nieco męki audiofilów, słuchających cyfrowego dźwięku z CD, jest już przeszłością. Współczesne kamery filmowe to technologiczne dzieła sztuki. Potrafią naprawdę dużo.

Pozostały jednak problemy, z jakimi filmowcy borykali się od zawsze i podczas kilku wizyt na planie miałem okazję je poznać. Największym problemem jest pogoda. Scen deszczowych, na przykład, wcale nie kręci się w deszczu. Potrzebna jest normalna pogoda i straż pożarna z urządzeniem do kurtyny wodnej. Chodzi o to, żeby było mokro tylko tam, gdzie ma być mokro. Jeszcze gorzej, jeśli ma być śnieg. Pół biedy padający, ale z tym leżącym jest naprawdę kłopot. Niby można go zrobić z piany gaśniczej, ale to jednak wychodzi mocno umownie. W Hollywood są specjaliści od każdego rodzaju efektów specjalnych, bo nadal nie wszystko da się zrobić komputerowo. Porządne zrobienie śniegu to droga i kłopotliwa impreza, szczególnie w Polsce. Na szczęście w Teoretycznie Możliwej Katastrofie śniegu nie było. Były za to sceny plażowe, które da się dobrze nakręcić tylko w pełnym słońcu. Tu się przyfarciło, bo zachmurzyło się ostatniego dnia, kiedy ostatnia scena została właśnie skręcona. Każdą scenę kręci się kilka razy, z kilku ujęć, w kilku wersjach. Bywa, że nakręcenie czegoś, co w efekcie będzie trwało pół minuty, zajmuje pół dnia. Jeśli są to zdjęcia w plenerze, to przez cały ten czas musi być identyczne oświetlenie.

Caban jednak zagrał w filmie. Rólka drobna, ale ubogaca film, więc mam nadzieję, że nie wypadnie w montażu. Oczywiście zwierzę na planie to poważne utrudnienie. Nie wystarczy bowiem, że zrobi, co się od niego chce, ma to zrobić nie raz. Każda scena nagrywana jest kilka razy i z kilku ujęć. Pies powinien dokładnie powtórzyć swoją rolę tak samo za każdym razem. Wypadałoby użyć tresowanego psa, ale skąd wziąć nagle tresowanego psa rasy czarny terier rosyjski? Caban jednak dał radę, bo zwyczajnie jest mądrym i grzecznym psem. Okazało się, że do pokierowania nim wystarczą komendy i sztuczki, jakie powinien znać każdy dobrze ułożony pies.

Istnieją serwisy internetowe specjalizujące się tylko i wyłącznie w wyszukiwaniu bugów filmowych. Bugi to błędy polegające np. na tym, że bohater wyciąga z lodówki colę, a w następnym ujęciu trzyma w dłoni pepsi. Powód powstawania takich błędów jest prosty: ujęcia nie są kręcone w kolejności, w jakiej oglądamy je w filmie, a zwykle też nie są kręcone w tym samym miejscu. Latarnia morska z TMK jest oddalona od domku latarnika o kilka metrów. W rzeczywistości oba te obiekty dzieli prawie 400 km. Znaczy to, że najpierw trzeba nakręcić wszystkie ujęcia w jednym miejscu, a potem przenieść plan w drugie miejsce i kręcić resztę. I wszystko musi się zgadzać: długość włosów bohaterów, stopień zabrudzenia ubrań, długopis wystający z kieszeni…

Zdarza się, że dialogi, wyglądające OK na papierze, po wypowiedzeniu na głos wydają się sztuczne, lub nie pasują do sytuacji. To trzeba na bieżąco poprawić. Bywa, że aktor improwizuje. Bywa, że nagrywana właśnie scena po przeróbkach przestaje pasować od tej nagranej dwa tygodnie temu. Bywa, że aktor zachoruje. Jeśli nie można kręcić dalej bez niego, plan zdjęciowy staje i pół setki ludzi czeka na poprawę zdrowia jednego. Zdarza się też, że nagle okazuje się, iż najbliższe sceny trzeba kręcić w innym miejscu i scenariusz trzeba dostosować do nowych warunków w ciągu kilku godzin. To wszystko na samym końcu przyprawia siwych włosów montażyście, który musi sprawić, by często niespójny wielogodzinny materiał zamienić w dwie godziny wciskającego w fotel widowiska.

No i na koniec efekty komputerowe. Znakomita większość scen FNiN TMK będzie przepuszczonych przez komputer. To absolutny rekord polskiej kinematografii i nowe wyzwanie dla speców do efektów z firmy Lightcraft. Pierścień Wunrung na przykład w rzeczywistości jest makietą w postaci prowizorycznych obręczy. Docelowy pierścień zostanie w całości dorobiony komputerowo. Warto wiedzieć, że dodawanie efektów do scen nakręconych z dynamicznym ruchem kamery to inna skala trudności, niż w przypadku scen statycznych. Na pewno dorabiane scen komputerowych zajmie o wiele więcej czasu niż kręcenie filmu.

I gulasz, i zupę gulaszową przygotowuje się podobnie. Tak naprawdę różnice pojawiają się pod koniec, jednak dla wzmocnienia dramatyzmu przepisu od początku przygotowywałem obydwa dania w osobnych garnkach. Mój przepis jest adaptacją, więc z pewnością obeznany w kulinariach Węgier miałby kilka uwag. No, ale oni nie znają polskiego.

Te dania wydają się łatwe w przygotowaniu, ale też łatwo je skopać. Bądźcie więc czujni. Poniższe ilości odnoszą się do gulaszu LUB zupy gulaszowej. Zdecydujcie się więc na coś przed przystąpieniem do czynności kulinarnych. IMHO lepiej przygotować gulasz.

Składniki: 0.75 kg wołowiny 0.3 kg marchewki papryka dwie cebule 3 ząbki czosnku kilka pieczarek szklanka wytrawnego czerwonego wina pół szklanki przecieru pomidorowego lub dwa średnie pomidory (do zupy 2x więcej) oliwa do marynaty i smażenia szklanka bulionu (do zupy cztery-sześć szklanek) opcjonalnie można dodać ze dwa pokrojone grzyby opcjonalnie łyżka mąki do zagęszczenia kluski półfrancuskie lub zacierki 0.5 kg ziemniaków (tylko do zupy) przyprawy: sól, papryka słodka, papryka ostra, majeranek Czas przygotowania: 3-4 godziny (z czego 2-3 na duszenie) + kilka godzin na marynowanie Podstawą jest mięso. Musi być dobre. Dwa razy robiłem gulasz z niepolskiej wołowiny: dwa lata temu z włoskiej i teraz z węgierskiej. Różnica jest zasadnicza – z tej polskiej po wrzuceniu na patelnię wypływa tyle wody, że masa mięsa maleje o połowę. Mięso na poniższych zdjęciach pochodzi z targu w Budapeszcie, więc nie było polskim zwyczajem pompowane wodą w celu podniesienia masy.

Przygotowujemy marynatę z dwóch łyżek oliwy, pół szklanki wina, płaskiej łyżeczki ostrej papryki, czubatej łyżeczki słodkiej papryki, czubatej łychy majeranku i zmiażdżonego czosnku.

Umyte mięso trzeba oczyścić z co większych kawałków tłuszczu, błon etc.

Mięso kroimy w kostkę.

Mięso trafia do marynaty, gdzie powinno spędzić co najmniej godzinę. A najlepiej dobę.

Cebulę, paprykę i pieczarki kroimy nie za grubo. Papryka może być dowolna, ja zaexperymentowałem z białą. Oczywiście paprykę należy najpierw umyć, a pieczarki wręcz wyszorować.

Warzywa trafiają na patelnię z niewielką iloscią oliwy. Jak widać na załączonym obrazku, mimo polowych warunków zupa gulaszowa i gulasz powstają osobno. Patelnię zastąpiłem garnkami teflonowymi, żeby było mniej zmywania.

Podsmażone warzywa przesypujemy na talerz transferowy. To minus przygotowywania wszystkiego w jednym garnku. Gdybym używał oddzielnej patelni i garnka z bulionem, warzywa w tym momencie trafiły by do bulionu.

Na patelnię (w tym wypadku do teflonowego garnka) znów nalewamy trochę oliwy i wrzucamy mięso. Smażymy kilka minut, mieszając.

Po kilku minutach, gdy mięso się podsmaży, możemy dosypać łyżkę mąki. Możemy, nie musimy - mąka służy zagęszczeniu zupy. Smażymy jeszcze chwilę, mieszając.

Dolewamy resztę czerwonego wina. Można go dolać więcej niż szklankę, ale bez przesady.

Warzywa wracają do gara.

Dolewamy bulion. Znając życie, będą to woda i kostki rosołowe. W przypadku gulaszu jedna szklanka, w przypadku zupy - cztery lub sześć. Dosypujemy też kolejną łyżkę słodkiej papryki (do zupy można dosypać dwie).

Obieramy, myjemy i kroimy w plasterki marchewkę. Dodajemy do gara. Jeśli zdecydowaliśmy się na grzyby, to jest to dobry moment, by je dodać. Hint: Suszone grzyby wiele zyskują na smaku, jeśli wcześniej pomoczą się godzinę w malej ilości zimnej wody. Wówczas należy dodać je razem z tą wodą.

Dusimy na niewielkim ogniu, aż mięso zmięknie, co nastąpi nie wcześniej niż po półtorej godziny. Jeśli krowa jest oporna, to potrafi się opierać i trzy godziny. Od czasu do czasu mieszamy.

Gdy mięso zmięknie, dolewamy przecier pomidorowy. Do zupy trzeba dodać więcej. Oczywiście zamiast koncentratu można użyć pomidorów. Trzeba je obrać i pokroić w drobną kostkę lub wręcz przecisnąć przez sitko. Od tej pory gotujemy około pół godziny. Jeśli gulasz jest za rzadki, można go w końcowej fazie odparować; jeśli za gęsty - dolać wody.

Ten punkt dotyczy tylko zupy. Tuż po dodaniu koncentratu, dodajemy pokrojone w drobną kostkę ziemniaki. Gdy te zmiękną, zupa będzie gotowa.

Kluseczki przygotowujemy zgodnie z instrukcją na opakowaniu ;)

Zupę gulaszową podajemy z kluseczkami i białym pieczywem.

Gulasz podajemy z kluseczkami, ziemniakami, makaronem lub kaszą. Jako dodatek zupełnie niekanoniczny pasuje marchewka zasmażana i/lub ogórek kiszony.

Firma ma w swojej ofercie więcej toreb i portfeli wykonanych z dętek i podobnych materiałów. Portfele mają np. przegródki ze starych bannerów reklamowych, więc są jeszcze bardziej eco. Akurat ta ekologiczność nie interesuje mnie w tej torbie aż tak bardzo. Tak naprawdę interesuje mnie jej wyrąbistość, która jednocześnie nie ogranicza ergonomii. Torba jest więc i fajna, i praktyczna.

Oradea to nieco większy model dostępnej w internecie torby Subotica. Konstrukcja jest w sumie prosta: kieszeń główna z klapą na rzep, mniejsza kieszeń na suwak, regulowany pasek 5 cm z klamerką i miękka wykładzina pleców. Balkan Tango zaprojektowało serię toreb we współpracy z kultową (również węgierską) firmą Bagaboo, produkującą jedne z lepszych toreb dla kurierów rowerowych. Oradea to nowy model i chyba jeszcze niedostępny w internecie. Nie wiem, czy poza Węgrami mają jakikolwiek salon sprzedaży. Jeśli się Wam podoba, to z Warszawy do Budapesztu jest tylko 680 km.

Można ją nosić na dwa sposoby: jako typowy hip pouch na pasie lub (z poluzowanym bardziej paskiem) na plecach jak miniaturę torby kurierskiej. W tym drugim przypadku da się do niej więcej naładować.

Jak widać na załączonych obrazkach, torba jest niepozorna ale pojemna. Daje się do niej zapakować lustrzankę ze sporym obiektywem, trzy puszki piwa, kilogram marchwi lub maskę gazową. Szczerze powiedziawszy, z takim ładunkiem raczej nie da się jej nosić na pasie. Oczywiście nie ma się co napinać i ładować od niej namiotu z przedsionkiem – ta torba ma wygodnie pomieścić kilka drobiazgów. Do innych celów są większe modele.

Torba jest deszczoodporna, wygodna i całkiem niebrzydka. No i jeśli się przedrze, wystarczy ją zawulkanizować ;) Kupiłem ją w charakterze użytkowej pamiątki-gadżetu, bo tych nieużytkowych nie lubię. Sprawdza się bardzo dobrze. Mimo to nie powstrzymam się oczywiście, by jej nie dostosować jeszcze bardziej do moich potrzeb. Stay tuned.